Jan Konsalik
Przez wiele lat jego żona nie wiedziała nawet, czy jest wdową. Nie wiedziała, gdzie szukać męża ani co wydarzyło się z nim po wywiezieniu z Polski. Kilkadziesiąt lat później poszukiwania przejęła wnuczka.
Ostoja Pamięci
Historie ludzi, odpowiedzi urzędów, dokumentacja terenowa i wiadomości z pracy nad bazą polskich grobów w Niemczech.
Przez wiele lat jego żona nie wiedziała nawet, czy jest wdową. Nie wiedziała, gdzie szukać męża ani co wydarzyło się z nim po wywiezieniu z Polski. Kilkadziesiąt lat później poszukiwania przejęła wnuczka.
Trzy wiadomości z trzech miejscowości w Badenii-Wirtembergii, które w ciągu jednego dnia trafiły do Ostoi Pamięci.
Za każdym grobem, o który pytam, stoi list do niemieckiego urzędu. Takich listów są już dziesiątki, a każda odpowiedź może zmienić wpis w bazie.
Polski robotnik przymusowy z Mogilan. 20 stycznia 1943 roku, na rozkaz Reichsführera SS, stracono go na skraju lasu koło Sulpach. Miał 23 lata.
17 września 2026 roku w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w Monachium otrzymałem Medal „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”.
15 września Ostoja Pamięci rozpocznie dziesiąty rok działalności. To okazja, aby spojrzeć na zgromadzoną przez lata dokumentację z innej perspektywy.
Andrzej Grodzki o spotkaniu z burmistrzem Matthiasem Wübbelem i działaniach dotyczących cmentarza wojennego żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej w Fürstenau.
Przy drodze prowadzącej ze Schwäbisch Hall w kierunku strzelnicy Hasenbühl znajdują się tablice przypominające o zamaskowanym zakładzie końcowego montażu samolotów Messerschmitt Me 262.
Jak pojedyncze poszukiwania przerodziły się w wieloletnią dokumentację. Refleksja o pracy nad bazą i zachowywaniu rozproszonych śladów pamięci.
Nowa wersja aplikacji terenowej projektu Ostoja Pamięci wprowadza dostęp przez PIN, historię zgłoszeń z serwera oraz dalsze usprawnienia pracy wolontariuszy.
Miasto Weil am Rhein przekazało materiały archiwalne oraz plan cmentarza w Haltingen. Dokumenty pozwalają odtworzyć ślad po dawnych miejscach pochówku.
Powstała lokalna aplikacja robocza wspierająca codzienną pracę dokumentacyjną projektu, porządkowanie dokumentów i indeksowanie materiałów.
Miasto Tengen potwierdziło istnienie grobu Wladyslawa Hutnika. To kolejna historia odtworzona na podstawie dokumentów i urzędowej weryfikacji.
Osobisty głos wolontariusza projektu o nierównej pamięci, polskich cmentarzach wojennych w Europie i zapomnianym cmentarzu polskich spadochroniarzy w Fürstenau.
Odpowiedzi z powiatu Konstanz potwierdzają losy polskich grobów na Hauptfriedhof Konstanz oraz w Engen-Stetten.
Zdjęcia i informacje nadsyłane przez wolontariuszy uruchamiają dalszą dokumentację, oficjalne zapytania oraz weryfikację stanu pochówków.
„Wolontariusz Pamięci” to społeczny program dokumentowania polskich grobów w Niemczech, wchodzący w skład projektu badawczo-dokumentacyjnego Ostoja Pamięci.
Do urzędów i administracji cmentarnych skierowano kolejne zapytania dotyczące osób wskazanych w dokumentach archiwalnych.
Projekt Ostoja Pamięci otrzymał stabilną wersję aplikacji terenowej „Wolontariusz Pamięci”.
Projekt Ostoja Pamięci uruchomił pierwszy działający system współpracy z wolontariuszami: od zgłoszenia kandydata, przez zatwierdzenie jednym kliknięciem, po aplikację terenową z obsługą aparatu, GPS i automatycznym…
Dzisiaj otrzymałem tytuł Rycerza Oświaty Polonijnej, przyznany przez Fundację im. Andrzeja Grodzkiego. Przyjmuję to wyróżnienie z wdzięcznością.
Projekt Ostoja Pamięci otrzymał wsparcie rzeczowe od firmy MAX-POL, producenta zniczy.
Na starym cmentarzu w Aach, dziś należącym do Dornstetten, nie zachowały się już groby dzieci zmarłych w latach 1944–1945 w tzw. „Polenkinderheim”.
Miasto Ehingen (Donau) przekazało mi listownie szczegółową odpowiedź dotyczącą grobów polskich obywateli z okresu narodowego socjalizmu.
W marcu i na początku kwietnia 2026 roku projekt Ostoja Pamięci przeszedł kompleksową przebudowę techniczną strony internetowej.
Dokument, podpisany przez Konsul RP Marzenę Kępowicz, upoważnia Piotra Kentnowskiego do prowadzenia badań dotyczących polskich grobów wojennych oraz akt polskich obywateli zmarłych w latach 1939–1945.
Baza projektu Ostoja Pamięci przekroczyła próg 7000 wpisów. To kolejny ważny etap w dokumentowaniu polskich grobów i miejsc pochówku na terenie Niemiec, osiągnięty dzięki dalszym kwerendom, analizie źródeł oraz…
Do projektu dokumentowania polskich miejsc pochówku na terenie powiatu Freudenstadt napływają pierwsze odpowiedzi z urzędów i archiwów.
Kwerenda archiwalna prowadzona w ramach projektu Ostoja Pamięci na terenie Badenii-Wirtembergii została na obecnym etapie zakończona.
Prowadzone przeze mnie kwerendy dotyczące miejsc pochówku polskich obywateli zmarłych na terenie Niemiec w okresie narodowego socjalizmu obejmują coraz szerszy obszar i coraz częściej wykraczają poza jeden okręg…
Dnia 21 lutego 2026 r. wysłałem korespondencję do miast i gmin w powiecie Biberach (Landkreis Biberach) z prośbą o informację dotyczącą stanu polskich grobów na cmentarzach pozostających w ich właściwości.
W dniach 19 i 20 lutego 2026 r. wysłałem zapytania do miast i gmin w powiecie Alb-Donau (Alb-Donau-Kreis) dotyczące stanu oraz ewidencji polskich grobów.
W bazie „Ostoja Pamięci” znajdują się osoby oznaczone jako „nieznany” oraz przypadki z brakiem adnotacji w „miejsce pochówku”. Dla wielu odbiorców to techniczne hasła.
Ostoja Pamięci rozwija bazę polskich miejsc pochówku w Niemczech. W wielu przypadkach już jedno zdjęcie nagrobka i najbliższego otoczenia pozwala potwierdzić istnienie grobu, doprecyzować lokalizację i ułatwić rodzinom…
W ramach rozwoju portalu Ostoja Pamięci – polskie groby w Niemczech wdrożono zmiany w wyszukiwarce oraz w sposobie kierowania użytkownika do właściwej strony opisowej.
Na OstojaPamięci.pl uruchomiłem wyszukiwarkę w oparciu o dane zgromadzone w mojej bazie danych. To dla mnie skok na dużą wodę i kolejny duży postęp w rozwoju projektu „Ostoja Pamięci” — bo przy tysiącach rekordów…
W latach 1939–1945 Pforzheim było częścią systemu nazistowskiej pracy przymusowej (Zwangsarbeit). Materiały Miasta Pforzheim omawiają skalę zjawiska, grupy ofiar oraz formy upamiętnienia na Brötzinger Friedhof.
W ostatnich miesiącach projekt „Ostoja Pamięci” rozrósł się do skali, która wymagała uporządkowania nie tylko bazy danych, ale również samej strony internetowej.
000 osób. Ten symboliczny próg wiąże się z zakończeniem ważnego etapu prac – mogę dziś stwierdzić, że na obecnym stanie wiedzy zamykam temat polskich ofiar spoczywających na cmentarzach w miastach Heilbronn i Mannheim.
21 listopada 2025 roku mija kolejny ważny dla mnie moment: rozpoczyna się ósmy rok istnienia portalu „Ostoja Pamięci”.
Ostatnie tygodnie przyniosły nowe ustalenia w projekcie „Ostoja Pamięci” – zarówno w archiwach, na cmentarzach, jak i w spotkaniach z młodym pokoleniem Polaków mieszkających w Niemczech.
Podczas pracy z dokumentami z Archiwum Arolsen – centralnym ośrodku dokumentacji nazistowskich prześladowań – natrafiłem na materiały, które rzucają bardzo niepokojące światło na los dzieci polskich robotnic…
W miejscowości Aach, dzielnicy Dornstetten w powiecie Freudenstadt upamiętniono niemowlęta, które zmarły w czasie II wojny światowej po odebraniu ich matkom zmuszonym do pracy przymusowej.
Wczoraj, po niespełna trzydniowym pobycie w Warszawie na zaproszenie Instytutu Pamięci Narodowej, wróciłem do domu. Były to niezwykle intensywne, ale i piękne dni spędzone w nowoczesnej, tętniącej życiem stolicy.
W ostatnich tygodniach do projektu Ostoja Pamięci napłynęły kolejne odpowiedzi z niemieckich urzędów miejskich i archiwów dotyczące losów grobów polskich obywateli z czasów II wojny światowej.
W latach 1942–1945 w Bietigheim-Bissingen istniał Durchgangslager für „ausländische Arbeitskräfte” – obóz przejściowy dla robotników przymusowych.
Badania nad miejscami pochówku Polaków z czasów II wojny światowej i pierwszych lat powojennych w Niemczech ujawniają nie tylko dramatyczne historie pojedynczych osób, ale także fakt, że wiele grobów nie dotrwało do…
2025 r. 2025). Na mój wniosek dotyczący wyjaśnienia losów 24 Polaków i Polek, których mogiły zostały odnotowane jeszcze w 1969 roku, badania prowadzi obecnie archiwum miejskie we współpracy z administracją cmentarzy.
W ramach badań nad miejscami pochówku polskich ofiar II wojny światowej w Niemczech zwracam się do wielu gmin i miast z prośbą o udostępnienie informacji archiwalnych.
Poszukiwanie polskich grobów wojennych w Niemczech to proces wymagający cierpliwości, skrupulatności i determinacji.
Zdjęcie: ze zbiorów rodziny Gille/Böhm, udostępnione dzięki uprzejmości
Badania nad polskimi grobami wojennymi w Niemczech to często żmudna praca archiwalna. Wiele informacji przetrwało wyłącznie w dokumentach gminnych i parafialnych, a część pochówków została już dawno zlikwidowana.
Projekt Ostoja Pamięci kontynuuje systematyczne działania na rzecz dokumentowania polskich grobów wojennych w Niemczech.
W ramach projektu „Ostoja Pamięci” skierowałem – na podstawie pełnomocnictwa Konsulatu Generalnego RP w Monachium – oficjalne zapytania mailowe do gmin i miast powiatu Enz (Badenia-Wirtembergia).
W ramach projektu Ostoja Pamięci prowadzę systematyczne badania nad polskimi grobami z okresu II wojny światowej na terenie Niemiec.
Po wielu dniach pracy mogę ogłosić, że zakończyłem badania archiwalne dotyczące polskich i innych ofiar II wojny światowej w powiecie Esslingen (Badenia-Wirtembergia).
Jak już informowałem wcześniej, archiwalia potwierdzają, że na terenie miasta Schwäbisch Gmünd w czasie i po II wojnie światowej znajdowało się 124 groby polskich ofiar wojennych.
W Markdorf, niewielkim mieście w Badenii-Wirtembergii, ślady obecności polskich ofiar II wojny światowej są wciąż widoczne – choć w wielu przypadkach już tylko na tablicach pamiątkowych lub w archiwalnych dokumentach.
W niemieckiej narracji o II wojnie światowej i nazizmie dominuje przekonanie o głębokim poczuciu odpowiedzialności historycznej.
W poszukiwaniach polskich grobów z czasów II wojny światowej i tuż po niej, prowadzonych na terenie Badenii-Wirtembergii, coraz częściej napotykamy na ślady niepełne, nieczytelne, czasem już całkowicie utracone.
, wzięliśmy udział w spotkaniu z Panią Henryką Mościcką-Dendys, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP, które odbyło się w Stuttgarcie w restauracji Kursaal Bad Cannstatt.
Dziś, 18 lipca, na cmentarzu w Mosbach odbyło się ważne spotkanie, które może stać się początkiem pozytywnych zmian w upamiętnieniu polskich ofiar II wojny światowej pochowanych w tym miejscu.
W ramach projektu Ostoja Pamięci prowadzę dokumentację miejsc pochówku polskich ofiar II wojny światowej na terenie Niemiec.
14 lipca 2025 r. w ramach projektu Ostoja Pamięci skierowałem oficjalne zapytania do wybranych gmin i miast w powiecie Bodensee w sprawie losów oraz obecnego stanu polskich grobów wojennych i miejsc pochówku ofiar II…
W powiecie Rems-Murr w Badenii-Wirtembergii udało się zidentyfikować 89 polskich ofiar II wojny światowej – robotników przymusowych, cywilów oraz dzieci, którzy zmarli w wyniku katorżniczej pracy, chorób, głodu i…
Dotyczy: Odnowienia wojennych grobów, w tym grobu J. Kociołek w zaniedbanej polskiej cześci cmentarza w Mosbach, Niemcy
Zakończyłem kolejną kwerendę archiwalną w ramach projektu dokumentowania polskich grobów wojennych w Niemczech.
8 lipca 2025 roku skierowałem zapytania do urzędów miast i gmin w powiecie Böblingen dotyczące łącznej liczby pochowanych 134 polskich ofiar II wojny światowej, w tym robotników przymusowych i ich dzieci.
Czasem to właśnie przypadkowe tropy prowadzą do najróżniejszych odkryć. Podczas poszukiwań informacji o polskich grobach w Leonberg natknąłem się na artykuł w lokalnej prasie.
W 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej odbyła się w Gantenwald uroczystość upamiętniająca ofiary zbrodni – w tym polskie dzieci robotnic przymusowych, które przychodziły na świat w niewoli, nierzadko pozbawione…
Pamięć o polskich ofiarach wojny wymaga działań na rzecz ratowania autentycznych miejsc pamięci, nie tylko symbolicznych gestów.
Nie jestem zawodowym historykiem. Nie pracuję dla żadnej instytucji państwowej. A jednak od lat szukam, dokumentuję i opisuję polskie groby w Niemczech – te, które jeszcze istnieją, i te, których już dawno nie ma.
W powiecie Göppingen, na skraju lasu w miejscowości Ebersbach-Sulpach, znajduje się pomnik upamiętniający tragiczną historię polskiego robotnika przymusowego, Mieczysława Wiechecia.
Miniony tydzień był wyjątkowo intensywny pod względem działań na rzecz ochrony polskich miejsc pamięci w Niemczech.
Z satysfakcją informuję, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozytywnie odniosło się do moich działań związanych z dokumentowaniem i ochroną polskich miejsc pochówku w Badenii-Wirtembergii w ramach projektu…
Pamięci Anny Waclaw, ur. 26.07.1923 w Zembrzycach (pow. suski).
Las Gantenwald w pobliżu miejscowości Bühlerzell kryje tragiczną historię, o której przez wiele lat milczano.
Historia polskich robotników przymusowych w Niemczech to temat, który wymaga nieustannych badań i determinacji.
Wacława Gałązka była jedną z tysięcy polskich dzieci, które doświadczyły okrucieństw II wojny światowej jako przymusowe robotnice i robotnicy w Niemczech.
Z nowym rokiem powracają stare wyzwania, które zdają się ciągnąć w nieskończoność. Od miesięcy zabiegam o informacje na temat stanu polskich grobów wojennych znajdujących się na terenie Niemiec.
14 listopada 2024 roku posłowie frakcji AfD złożyli w Bundestagu wniosek o dodanie do Międzynarodowego Pomnika w Dachau napisu w języku polskim „Nigdy więcej”.
W ostatnich dniach skierowałem pismo do Chargé d’affaires RP w Niemczech, Pana Jana Tombińskiego, dotyczące pilnej potrzeby ochrony polskich grobów wojennych na terenie Niemiec.
Miniony tydzień przyniósł istotne postępy w moich badaniach nad miejscami pochówku polskich ofiar wojny na terenie Niemiec.
Cyfrowy pomnik pamięci "In memoriam" został wzbogacony o nowo odkryte dane dotyczące 60 ofiar, które spoczywają na cmentarzach w Heidenheim i Göppingen.
Z radością informuję o odnalezieniu kolejnych 27 nazwisk polskich ofiar, które spoczywają na terenie powiatu Heidenheim. Te nowe dane udało się ustalić dzięki analizie dokumentów archiwalnych.
W mijającym tygodniu wydarzyło się kilka istotnych rzeczy, którymi chciałbym się podzielić. Oto najważniejsze informacje:
Od początku przyszłego tygodnia rozpoczynam wysyłanie pism do urzędów w powiecie Main-Tauber, oczekując jednocześnie na odpowiedzi z powiatu Rems-Murr.
Jak co roku, członkowie Stowarzyszenia „Ostoja” poświęcili czas i energię, aby uporządkować polską kwaterę na dolnym Nikolaifriedhof w Schwäbisch Hall, przygotowując ją na zbliżające się Święto Wszystkich Świętych. in.
W odpowiedzi na zapytanie dotyczące miejsca pochówku i stanu grobu przymusowego robotnika Michaela Mylana, pracownicy urzędu miasta Murrhardt przeprowadzili kwerendę w zasobach miejskiego archiwum oraz w aktach…
Rozpocząłem kolejne badania dotyczące stanu polskich grobów, tym razem skupiając się na powiecie Rems-Murr.
19 września 2024 r. miała miejsce uroczystość odsłonięcia zrewaloryzowanej kwatery grobów polskich robotnic i robotników przymusowych z lat 1939–1945 na cmentarzu głównym w Ulm (Neuer Friedhof).
Czasem zdarzają się chwile, które przypominają nam, że w świecie pełnym pośpiechu i wyzwań wciąż są ludzie, na których można polegać.
Na dzień dzisiejszy udało mi się odnaleźć w archiwach informacje dotyczące 217 polskich grobów wojennych znajdujących się na terenie powiatu Ostalb.
W odpowiedzi na moje zapytanie, otrzymałem niezwykle poruszający e-mail od ewang. 1942), Polaka, który podczas II wojny światowej przebywał w Niemczech, jako przymusowy robotnik.
Po opublikowaniu mojego ostatniego artykułu "Skandal w Schwäbisch Gmünd", zastanowiłem się nad powyższym pytaniem i doszedłem do następującej konkluzji.
Stowarzyszenie "Ostoja Pamięci" podjęło kolejną ważną inicjatywę w ramach swojej misji pielęgnowania pamięci o polskich ofiarach II wojny światowej.
1925 roku w Warszawie, od młodych lat rozwijał swoje umiejętności artystyczne, uczęszczając do Szkoły Rysunku i Malarstwa prowadzonej przez Adama Rychtarskiego.
Dziś pragnę podzielić się z Państwem wynikami moich najnowszych badań dotyczących polskich grobów wojennych w powiecie Hohenlohe.
Dzisiaj przesłano mi kompletny zestaw dokumentów dotyczących polskich grobów z cmentarzy podlegających miastu Aalen.
W dniu dzisiejszym miałem niezwykłą przyjemność i zaszczyt spotkać się z Panem M. Koziolem, emerytowanym redaktorem HallerTagblatt, publicystą i autorem książek oraz pasjonatem historii.
W tym miesiącu przystępuję do rewizji polskich grobów wojennych na obszarze powiatu Ostalb.
Dzisiaj otrzymałem niezwykle ważną i długo oczekiwaną odpowiedź na moje pismo do Pana Ambasadora RP w Berlinie. Pismo od Pana Ambasadora D.
Obowiązki robotników i robotnic cywilnych narodowości polskiej podczas ich pobytu w Rzeszy.
Serdeczne podziękowania dla naszego bohatera, pana burmistrza Braunsbach Franka Harscha.
W sobotę 6 maja br. 00 wraz z żoną uczestniczyłem w uroczystości upamiętniającej rocznicę zakończenia II Wojny Światowej.
Obóz koncentracyjny Leonberg był podobozem obozu koncentracyjnego Natzweiler. Ulokowano go w górnym odcinku Seestrasse, u wlotu do dwukanałowego tunelu autostrady pod górą Engelberg.
Jan Galos, Polak. Rodzi się 19 października 1904 roku w Rącznej koło Krakowa. Jest jednym z czworga dzieci Bronisławy i Stanisława Galosów. Syn, brat, mąż i ojciec.
Losy wielu Polaków w czasie II wojny światowej pozostają do dziś niedopowiedziane lub całkowicie zapomniane.
Starszy strażnik Michał Jagodziński urodził się 24 września 1901 roku w domu przy ówczesnej ul. Witkowo-Wieś 13 koło Gniezna, jako najmłodszy syn Józefa i Marianny z Machyńskich.
Przez ponad osiemdziesiąt lat rodzina wiedziała jedynie, że Jan Kucab walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, przeżył II wojnę światową, lecz zginął już po jej zakończeniu w tragicznym wypadku motocyklowym na…
W dawnym kamieniołomie am Finkenberg w Bonn znajduje się skromny pomnik poświęcony trzem robotnikom przymusowym, zamordowanym bez wyroku sądowego. To jedno z nielicznych znanych upamiętnień tego rodzaju.