Gantenwald jako punkt wyjścia
Początkiem Ostoi Pamięci nie był rozbudowany projekt ani gotowa baza danych. Było nim konkretne miejsce — cmentarz związany z placówką porodowo-opiekuńczą w Gantenwald — oraz potrzeba ustalenia, kim były pochowane tam osoby i co pozostało po ich historii.
Pierwsze badania terenowe, fotografie, dokumenty i lokalne ustalenia zaczęły z czasem układać się w większą całość. 15 września 2017 roku rozpoczęła się działalność, która później przyjęła nazwę Ostoja Pamięci.
Od początku była to inicjatywa rozwijana niezależnie, bez podporządkowania innym bazom czy projektom. Jej kierunek wyznaczały przede wszystkim źródła, weryfikacja informacji oraz rzeczywisty stan miejsc pochówku.
Cel pozostał niezmienny: odnajdywać, dokumentować i zachowywać informacje o polskich ofiarach pochowanych na terenie Niemiec.
Od strony internetowej do systemu dokumentacji
Początkowo Ostoja Pamięci była stroną skupioną wokół pojedynczych miejsc, fotografii, dokumentów i ustaleń. Z czasem zaczęła jednak rosnąć liczba zgromadzonych materiałów, kontaktów z rodzinami, odpowiedzi z urzędów oraz dokumentacji cmentarnej i archiwalnej.
Wraz z rozwojem badań konieczne stało się stworzenie bardziej uporządkowanej struktury. Portal przestał pełnić wyłącznie funkcję publikacyjną i stał się częścią większego systemu dokumentowania miejsc pochówku.
Kolejnym etapem było porządkowanie bazy danych, ujednolicanie sposobu opisu rekordów, rozwijanie stron poświęconych poszczególnym miejscom oraz tworzenie wyszukiwarki pozwalającej łączyć osobę z miejscem pochówku.
W ten sposób z lokalnych badań wyrosło przedsięwzięcie obejmujące stopniowo kolejne regiony Niemiec.
Nie tylko publikacja, lecz trwała dokumentacja
Ostoja Pamięci nie jest wyłącznie serwisem informacyjnym. Jej podstawowym zadaniem jest tworzenie uporządkowanego zasobu pozwalającego zachować i weryfikować informacje dotyczące konkretnych osób oraz miejsc ich pochówku.
Osoby
Dane dotyczące ofiar są porządkowane w sposób pozwalający połączyć osobę z miejscem śmierci, pochówku, dokumentami oraz źródłami.
Miejsca
Dokumentowane są cmentarze, kwatery, groby, miejsca pamięci oraz zmiany zachodzące w ich stanie i formie upamiętnienia.
Źródła
Podstawą ustaleń są materiały archiwalne, dokumentacja urzędowa i cmentarna oraz inne możliwe do zweryfikowania źródła.
Teren
Informacje archiwalne są tam, gdzie jest to możliwe, konfrontowane z rzeczywistym stanem miejsc pochówku i dokumentacją fotograficzną.
Pamięć oparta na źródłach i weryfikacji
Zasadą Ostoi Pamięci jest rozdzielanie informacji potwierdzonych od przypuszczeń. Dane trafiające do opracowań powinny mieć możliwe do wskazania źródło i pozostawać otwarte na dalszą weryfikację, uzupełnienie lub korektę.
Ważnym elementem pracy jest łączenie dwóch etapów: kwerendy archiwalnej oraz weryfikacji terenowej. Dokument może wskazać miejsce pochówku, lecz dopiero sprawdzenie aktualnego stanu pozwala ustalić, czy grób nadal istnieje, został przeniesiony, zmieniony lub zlikwidowany.
Więcej o sposobie prowadzenia badań można znaleźć w części poświęconej metodologii i dokumentacji.
Projekt rozwijany ponadregionalnie
Dokumentacja w Niemczech
Badania obejmują miejsca pochówku polskich ofiar w kolejnych regionach Niemiec.
Archiwum i teren
Dokumenty są zestawiane z odpowiedziami urzędów, informacjami cmentarnymi i dokumentacją terenową.
Pomoc rodzinom
Zgromadzony materiał pomaga rodzinom odnajdywać miejsca pochówku i odtwarzać losy bliskich.
Dostęp do wyników
Wyniki badań są porządkowane i udostępniane poprzez portal oraz wyszukiwarkę projektu.
Ewolucja Ostoi Pamięci
Wraz ze zmianą charakteru projektu zmieniała się również jego identyfikacja wizualna. Kolejne wersje logo odzwierciedlały przejście od lokalnej strony internetowej do bardziej uporządkowanego projektu dokumentacyjnego.
Patronat honorowy
Ostoja Pamięci została objęta patronatem honorowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Patronat został przyznany działalności związanej z dokumentowaniem polskich grobów i miejsc pamięci na terenie Niemiec.
Więcej informacji znajduje się na stronie poświęconej patronatowi honorowemu.