Od jednego cmentarza do projektu obejmującego Niemcy
Początkiem działalności Piotra Kentnowskiego było zainteresowanie losem polskich ofiar wojny pochowanych na terenie Niemiec. Z czasem pojedyncze poszukiwania przekształciły się w systematyczną pracę badawczą, której podstawą stały się dokumenty archiwalne, korespondencja z urzędami, administracjami cmentarzy i archiwami oraz bezpośrednia dokumentacja miejsc pochówku.
15 września 2017 roku rozpoczęła się działalność, która przyjęła później nazwę Ostoja Pamięci. Projekt rozwijał się stopniowo — od badań lokalnych do dokumentowania polskich miejsc pochówku w kolejnych regionach Niemiec.
W centrum tej pracy pozostaje człowiek: jego nazwisko, biografia, miejsce śmierci i miejsce pochówku. Celem nie jest jedynie gromadzenie danych, lecz przywracanie pamięci o osobach, których los przez dziesięciolecia pozostawał rozproszony pomiędzy archiwami, dokumentacją urzędową i cmentarzami.
Sposób prowadzenia badań
Praca nad Ostoją Pamięci opiera się na łączeniu wielu rodzajów źródeł. Sama informacja archiwalna nie jest traktowana jako zakończenie poszukiwań. Tam, gdzie jest to możliwe, dane są konfrontowane z dokumentacją cmentarną, odpowiedziami urzędów oraz aktualnym stanem miejsca pochówku.
Kwerenda archiwalna
Analiza dokumentów dotyczących losów, śmierci i pochówku polskich obywateli.
Weryfikacja urzędowa
Korespondencja z administracjami cmentarzy, miastami, gminami i archiwami.
Dokumentacja terenowa
Sprawdzanie miejsc pochówku i wykonywanie dokumentacji fotograficznej.
Udostępnienie wyników
Opracowanie zweryfikowanych informacji i udostępnianie ich poprzez bazę projektu Ostoja Pamięci.
Umocowanie i współpraca instytucjonalna
Piotr Kentnowski prowadzi badania dotyczące polskich miejsc pochówku na podstawie upoważnienia Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Berlinie. Posiada również upoważnienia Konsulatów Generalnych RP w Monachium i Kolonii.
Projekt Ostoja Pamięci został objęty patronatem honorowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Badania, kwerendy, dokumentacja terenowa oraz rozwój projektu prowadzone są niezależnie.
Ostoja Pamięci jest niezależną inicjatywą badawczą i dokumentacyjną. Jej podstawowym zadaniem jest odnajdywanie, weryfikowanie i udostępnianie informacji dotyczących miejsc pochówku polskich ofiar wojny w Niemczech.
Od dokumentu do bazy danych
Jednym z najważniejszych rezultatów wieloletnich badań jest rozwijana baza danych Ostoi Pamięci. Trafiają do niej osoby i miejsca, których informacje zostały potwierdzone w dostępnych źródłach.
Zebrane dane pozwalają nie tylko odnaleźć konkretną osobę. Pokazują również skalę rozproszenia polskich pochówków, zależności pomiędzy miejscami pracy, śmierci i pochówku oraz zmiany zachodzące na niemieckich cmentarzach w kolejnych dziesięcioleciach.
Informacje o udokumentowanych miejscach można znaleźć w części poświęconej polskim grobom i miejscom pochówku w Niemczech.
Działalność edukacyjna
Wyniki badań Ostoi Pamięci są udostępniane nie tylko rodzinom poszukującym informacji o swoich bliskich. Projekt ma również wymiar edukacyjny — pokazuje, w jaki sposób można prowadzić samodzielne poszukiwania archiwalne oraz jak odpowiedzialnie dokumentować historyczne miejsca pochówku.
Piotr Kentnowski jest autorem poradnika „Na tropie pamięci”, przygotowanego z myślą o osobach poszukujących polskich grobów oraz śladów swoich bliskich na terenie Niemiec. Publikacja omawia pracę ze źródłami, poszukiwania terenowe, kontakt z instytucjami oraz zasady odpowiedzialnego dokumentowania miejsc pamięci.
Wyróżnienia i uznanie
Wieloletnia działalność związana z dokumentowaniem polskich miejsc pochówku i przywracaniem pamięci o ofiarach została zauważona przez instytucje państwowe i organizacje zajmujące się historią oraz edukacją.
Złoty Krzyż Zasługi — odznaczenie państwowe
Przyznany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za działalność związaną z dokumentowaniem i ochroną polskich miejsc pamięci.
Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej — medal
Wręczony 17 września 2026 roku w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w Monachium.
Ambasador Polskiej Historii — wyróżnienie IPN
Wyróżnienie Instytutu Pamięci Narodowej dla osób promujących polską historię poza granicami kraju.
Rycerz Oświaty Polonijnej — wyróżnienie
Wyróżnienie związane z działalnością edukacyjną, historyczną i społeczną prowadzoną w środowisku polonijnym.
Pamięć związana z konkretnym miejscem
Istotą Ostoi Pamięci pozostaje przekonanie, że historia nie może ograniczać się wyłącznie do symbolicznych form upamiętnienia. Punktem wyjścia są rzeczywiste miejsca, nazwiska i udokumentowane losy konkretnych osób.
Żaden symboliczny kamień nie zastąpi realnego grobu i konkretnego miejsca pochówku.
Piotr Kentnowski