W ramach projektu „Ostoja Pamięci” skierowałem – na podstawie pełnomocnictwa Konsulatu Generalnego RP w Monachium – oficjalne zapytania mailowe do gmin i miast powiatu Enz (Badenia-Wirtembergia). Celem tych kontaktów jest uzyskanie potwierdzenia lokalizacji oraz stanu polskich grobów z czasów II wojny światowej.

Do urzędów trafiły wiadomości m.in. do:

  • Neuenbürg (Arnbach)
  • Neulingen (Bauschlott)
  • Ölbronn-Dürrn
  • Engelsbrand
  • Friolzheim
  • Illingen
  • Königsbach-Stein
  • Maulbronn
  • Niefern-Öschelbronn
  • Pforzheim (Würm, Brötzingen)
  • Wiernsheim (Serres)
  • Remchingen (Singen)

Cel zapytań

Moim pytaniem do gmin jest przede wszystkim potwierdzenie:

  • czy na terenie danej miejscowości znajdują się polskie groby wojenne lub groby ofiar pracy przymusowej,
  • w jakim są stanie,
  • czy są objęte opieką zgodnie z niemiecką ustawą o grobach wojennych (Gräbergesetz) i polsko-niemiecką umową z 2003 r.

Polskie ofiary w powiecie Enz

Na terenie powiatu Enz pochowanych jest kilkudziesięciu Polaków – robotników przymusowych, kobiet i dzieci. Nazwiska takie jak Henryk Orzelski (Arnbach), Stanisław Damagała (Bauschlott), Stefania Rybarczyk (Engelsbrand), Tadeusz Orzeł (Illingen) czy Jan Pierzchała (Öschelbronn) przypominają o dramatycznych losach Polaków, którzy trafili do Niemiec w czasie wojny.

Bombardowanie Pforzheim

Szczególne miejsce w tej historii zajmuje Pforzheim, które 23 lutego 1945 roku zostało niemal doszczętnie zniszczone w jednym z najtragiczniejszych alianckich nalotów. Zginęło wtedy około 17 600 osób – wśród nich wielu robotników przymusowych z Polski.

Do polskich ofiar tego nalotu należały m.in.:

  • Janina Cichociwska (19 lat)
  • Lidia Kasperska (1925)
  • Valentine Koberzińska (1926)
  • Julia Mathusivicz (1924)
  • Johanna Mruck (1925)
  • Anna Rymowicz (1907)
  • Emilie Skiba (1928)

Wiele z tych osób było młodymi kobietami, które zmuszono do pracy w niemieckim przemyśle. Zginęły daleko od ojczyzny, pozostając bezimienne w lokalnej pamięci.

Kolejny krok

Odpowiedzi gmin pozwolą stworzyć pełny obraz tego, jakie polskie groby zachowały się do dziś w powiecie Enz i jak wygląda ich stan. Każda potwierdzona informacja będzie uzupełnieniem bazy danych Ostoi Pamięci, której celem jest dokumentowanie i ochrona miejsc pochówku polskich ofiar II wojny światowej w Niemczech.